Kim Jiha – Yakıcı Susuzlukla

Merhaba, 

Bugün Kore Edebiyatı serimizde sizlere tanıtacağım kitap şair Kim Jiha’nın (김지하) Ürün Yayınları tarafından 2019’da basılmış olan Yakıcı Susuzlukla isimli şiir kitabı.

Şiirlerine geçmeden önce bu şiirlerin nasıl bir düşünce yapısı ile yazılıp şiirlerde kullanılan kelimelerin neyi ifade ettiğine dair bilgi edinmek için şair Kim Jiha hakkında yaptığım araştırmalardan elde ettiğim bilgiler oldukça şaşırtıcıydı. 

Aslında bu bilgilerin bir kısmına Yakıcı Susuzlukla şiir kitabının ilk sayfalarında yer verilen şairin biyografisi bölümünde de rastlıyoruz. Ancak şairin hayatı oldukça enteresan ve üzerine daha fazla araştırma yapmaya itici güçte. Çünkü Kore’nin en güçlü şairlerinden biri olarak kabul gören Kim Jiha, aynı zamanda Kore’nin demokrasi ve insan hakları mücadelesinde önemli rol oynayan tarihsel bir figür olarak görülmekte.

Kaynak: ltikorea

Şair Kim Jiha, Kim Yong İl (김영일) ismi ile 1941’de Mokpo’da (목포) demokrasi hareketini benimseyen bir ailenin oğlu olarak doğmuş. Mokpo bugün Kore haritasına bakıldığında Güney Jeolla(전라남도) eyaletinin sınırları içerisinde kalıyor. Jeolla eyaletinin tamamı ise 1894 yılında gerçekleşen ve yozlaşan yöneticilere karşı halkın eşitlik ve hak arayışı doğrultusunda Donghak Köylü Hareketine başladığı topraklar. Kim Jiha’nın demokrasiyi benimseyen bir aileden geldiğini söylemiştim değil mi? Şairin dedesinin Donghak Köylü Hareketine katılanlar arasında olduğunu belirtirsem Kim Jiha’nın bundan sonraki süreçte Kore Demokrasi hareketinde nasıl bir rol oynadığını temellendirebiliriz.

Donghak Köylü Hareketi (동학 농민 운동)

Bu arada Donghak Köylü hareketini anmışken son zamanlarda Kore’de bu hareketi ve Çin-Japon Savaşı’nın konu alan tarihi bir dizi yayınlandı. Bu dönemi çok iyi yansıttığını düşündüğüm Nokdu Flower dizisini de tavsiye etmek isterim.

Nokdu Flower (녹두꽃)

Kim Jiha’nın ailesinden gelen yetiştirilme tarzı ile henüz Seul Ulusal Üniversitesi’nde öğrenci iken meydana gelen 1960 yılı 19 Nisan hareketine katıldığını görüyoruz. Bu hareket Güney Kore’nin ilk başkanı olan Syngman Rhee’nin hile ile üst üste seçimleri kazanmasına karşı duruş gösteren öğrenciler ve üniversite profesörlerinin Koreyi demokratik bir hale getirme deneyimi olarak adlandırılır. Şair Kim Jiha 1961 yılında meydana gelen  16 Mayıs darbesi ile başa geçen Park Cung Hee (박정희) devrinde 2 senelik bir kaçak hayat sürmek zorunda kalır. Çünkü yaptığı eleştiriler onu Park Cung Hee hükümetinin kurduğu Kore Merkezi İstihbarat Teşkilatının hedefi durumuna getirir.

19 Nisan Hareketi ( 4.19 혁명)

1963 yılında üniversitesine geri döner ancak bu kez 1964 yılında Kore ve Japonya’nın İlişkileri Normalleştirme girişimlerine karşı ayaklanan öğrenciler arasında yer alır. İşte Kore’nin bu çalkantılı döneminde Kim Jiha, 1970 yılına gelindiğinde çok ses getiren ilk şiirlerini yayınlayarak tutuklanır.

Şair Kim Jiha Kaynak: news.joins

Bu şiir Beş Hain [Ocog 오적(五賊)] ismiyle yayınlanır ve güçlü iş adamlarını, meclis üyelerini, üst düzey bürokratları, askeri liderleri ve bakanlar kurulu üyelerini eleştiriye tutar. Burada komünizme dair herhangi bir ifade geçmiyor olmasına ve sadece eşitsizlikleri ve ekonomik açıdan yapılan yolsuzluklardan kaynaklı bir eleştiri sunmasına rağmen Komünizm Karşıtı yasayı çiğnediği  gerekçesi ile tutuklanır ve 1974’te idam cezasına çarptırılır.

Beş Hain [Ocog 오적(五賊)]

5 Hain şiiri de aslında Kore tarihinde Japonların Kore’yi işgaline izin veren anlaşmayı imzalayan beş kişiye verilen 5 Hain ismine yapılan bir atıftır. Bu dönemde Park rejimi altında idam cezasına çarptırılmasının karşısında Jean Paul Sarter, Noam Chomski ve Go Eun gibi ünlü kişiler onun kurtarılması adına harekete geçerler. 1975’te salınmasına rağmen bundan sonraki süreçte de yayınlarına devam ettiği için hayatının uzun bir süresini hapiste geçirir. 

Kim Jiha şiirlerinde Batılı modern aktivist şairlerden farklı olarak gelenekselden gelen bir yönelimi tercih etmiştir. Yayınları ile pek çok ödül kazanan şair 1998 de Kore gelenseksel değerlerine dayanan alternatif bir felsefeye dayanan ve bu felsefenin geliştirilmesi yolunda kendini adayan Yul Ryo’yu kurmuştur. Pek çok Koreli için ismi demokrasi ile yan yana anılsa da geçtiğimiz yayınlarımızda tanıtmış olduğumuz Kyung Moon Hwang’ın Kore Tarihi kitabında 21. yüzyılın başlarında başkanlığa aday olan Park Chung Hee’nin kızı olan Park Geun Hye’nin (박근혜) destekçisi olarak değişim gösterdiğini belirten ilginç bir bilgiyi de bizlerle paylaşır. 

5 Hain şiirinde eleştirilenlerin karikatürize edilmiş hali

1975’te hala hapisteyken, 34 yaşındaki aktivist şair hem Nobel Barış Ödülü hem de Edebiyatta Nobel Ödülü’ne aday gösterilmiştir. Avrupa, Japonya ve ABD’den bilim adamları ve entelektüeller, onu onurlandırmak için seçim komitesine tavsiye etmiştir hatta adaylığı da “5 Hain” şiirinin Fransızcaya çevrilmesinden sonra ilan edilmiştir. “Beş Hain” karikatürü de bu dönemde popüler olmuştur. Ancak Kore’de aktivist olarak kabul gören birisinin Kore’ye ilk Nobel ödülünü getirebilecek olması başkan Park’ı rahatsız etmiştir, çünkü bu ödül kazanılırsa kendisine karşı oluşabilecek girişimlere karşı bir dayanak olacaktı. 

Şairin burada anlatmakla bitmeyecek derecede hareketli geçen hayatında demokrasiye dair inancını bizlerle paylaştığı ve orijinal ismi 타는 목마름으로 olan Türkçe’ye Yakıcı Susuzlukla ismiyle çevrilen eserindeki şiirlerini bu bilgiler doğrultusunda değerlendirmek gerekecektir. Kore’de 1975 yılında basılan eser Oh Eunkyung tarafından dilimize kazandırılmıştır ve 80’li yıllarda Kore halkının demokrasi tutkusundan doğan bir eser olarak anılmaktadır.  Hatta aynı isimdeki şiir bestelenerek Kore’nin demokrasi marşı olarak anılmıştır. Bu bestenin Kim Gwang Sok (김광석) tarafından seslendirildiği versiyonu da bulunmakta.

Kim Jiha’nın şiir kitabının en arkasında şairin kendi el yazısıyla Türk okuyucularına yazdığı Türkiye’de Susamaktan Yanmak Var mıdır? başlığı ile kısa bir not da bulunuyor.

Bugün sizlerle şair Kim Jiha ve onun Türkçe’de bulunan tek şiir kitabı olan Yakıcı Susuzlukla’yı paylaştım. Kore’nin geçmişinin unutulmaması ve tarihsel olayların günümüze nasıl etki ettiğini görmek ve geçirilen değişimi hissedebilmek için Kore’ye ilgi duyan okuyucuların kaçırmaması gereken bir şiir kitabı olduğunu düşünüyorum.

Gelecek yayınlarımızda bir başka eser ile görüşmek üzere diyerek bu yayını sonlandırıyorum.

Hoşçakalın.

Youtube kanalımızda yukarıda okuduğunuz yazının podcastini dinleyebilirsiniz;

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s